Stappen naar duurzaamheid – Experts over de schoenenindustrie #1

‘In de productie van leer is, net als in de textielindustrie, aandacht nodig voor de omstandigheden waaronder arbeiders werken’

Interview met Marjolein van Gendt – projectmanager Leer MVO Nederland

Eind januari spraken we met Marjolein van Gendt, project manager bij MVO Nederland, over leer, schoenen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zij vertelde wat MVO Nederland doet op dit vlak en benoemde de grootste uitdagingen waar de schoenenindustrie volgens haar voor staat.

De textielsector staat al enige tijd volop in de schijnwerpers. Onlangs was ‘De slag om de klerewereld’ op TV, een drieluik over de kledingindustrie gepresenteerd door Teun van de Keuken en Roland Duong (http://www.npo.nl/de-slag-om-de-klerewereld/POMS_S_VPRO_740241). Dit programma heeft laten zien dat het nog altijd makkelijk is om op onverantwoorde wijze goedkope kleding te laten maken, ondanks afspraken die zijn gemaakt om een einde te maken aan de vele misstanden in de sector. Aan de andere kant laten partijen zien hoe je wel op een verantwoorde manier kleding kunt laten maken. Een voorbeeld hiervan is ‘de eerlijke sweater’ van Solidaridad (http://www.solidaridad.nl/eerlijke-sweater).

De reden dat we de beweging die we momenteel zien in de textielwereld nog niet zien in de schoenensector kan Marjolein niet direct aanwijzen. Het zou kunnen zijn dat schoenen minder aansprekend zijn, of dat de ‘tijd’ er nog niet rijp voor is. Wat in ieder geval een rol speelt is de perceptie van leer. Het is een natuurproduct, en dat is goed, althans zo denken de meeste consumenten. Maar in de leersector is veel tegenspraak over de verschillende werkwijzen, vooral het looiproces roept discussie op. Het is één van de lastigste onderdelen van het productieproces van leer en qua duurzaamheid is er geen eenduidig antwoord. Leer kan op verschillende manieren worden gelooid, waarbij iedere techniek zijn eigen uitdagingen met zich meebrengt

KatoenplantEen belangrijk verschil in de aandacht voor de problemen in de textiel- en schoenensector is dat de focus in de textielsector ligt op de sociale kant, terwijl bij leer de focus juist meestal ligt op de technische kant. Natuurlijk zijn er ook schoenen waarbij de bovenkant van textiel is, echter ruim 58% van de in Nederland importeerde schoenen heeft een bovendeel van leer (zie: SOMO, Waar de schoen wringt; http://www.indianet.nl/pdf/WaarDeSchoenWringt.pdf).
Waar veel mensen niet bij stil staan is dat textiel ook een chemische kant heeft, zoals bijvoorbeeld het gebruik van chemicaliën om stoffen te kleuren. Daarnaast worden bij het verbouwen van katoen ook veel bestrijdingsmiddelen gebruikt, zo’n twintig procent van het wereldwijde gebruik van pesticiden komt voor rekening van de katoenteelt (zie: Goede Waar; http://www.goedewaar.nl/materialen-ingredienten/materialen-voor-kleding-schoenen/152-katoen/171-katoen). Volgens Marjolein liggen bij het gebruik van leer en in de schoenenindustrie in het algemeen de grootste uitdagingen momenteel op het sociale vlak. Denk hierbij aan arbeidsomstandigheden, mensen die bloot worden gesteld aan gevaarlijke stoffen zonder adequate bescherming, gebruik van kinderenarbeid, etc.. Dit zijn aspecten die nu nog erg verborgen zijn. Als dit meer onder de aandacht wordt gebracht wordt de noodzaak tot verbetering ook zichtbaarder. Dit kan een belangrijke stimulans zijn voor verandering, bijvoorbeeld doordat consumenten gaan vragen om betere producten.

leer huidenMVO Nederland heeft verschillende projecten waarmee zij de leersector wil verduurzamen.
Eén van de projecten waar Marjolein zich op richt is de ‘Tannery of the Future’, een self-assessment voor kleine looierijen. De basis voor dit idee is om te werken vanuit relatie in plaats vanuit audit. Dat wil zeggen, je gaat samen kijken naar wat er al bereikt is op het gebied van duurzaamheid en waar de focus de komende tijd op gaat liggen, in plaats van dat je weet wanneer er een controle is en zorgt dat op dat moment alles in orde is.

De self-assessment is nog in ontwikkeling, het is nog even kijken in hoeverre deze ook voor grotere spelers te gebruiken is. Dit omdat grote spelers hun leveranciers vaak niet kennen en ze de self-assessment via tussenpersonen moeten doorsturen aan bijv. looierijen, terwijl een klein(er) bedrijf vaak heel goed weet waar zijn spullen vandaan komen en direct contact heeft met looierijen.
Daarnaast hebben ‘de grote jongens’ zich aangesloten bij de Leather Working Group, deze richt zich voornamelijk op de technische aspecten, en niet op sociale-, gezondheids- en veiligheidseisen, terwijl hier ook grote uitdagingen liggen. De doelen en eisen van de Leather Working Group zijn een begin, maar kunnen nog verder worden uitgebreid. Ook komen er aanzienlijke kosten kijken bij het doorlopen van de audit , dit maakt het voor kleinere spelers minder aantrekkelijk en wellicht niet voor iedereen haalbaar.

Terug naar de schoenen! Er zijn initiatieven genoeg, zoals Oat Shoes of een nieuw model van Marks&Spencer (zie: http://corporate.marksandspencer.com/blog/stories/making-a-lighter-footprint), maar de weg naar duurzamer geproduceerde schoenen, met bijvoorbeeld andere methoden of business modellen zoals het recyclen of leasen van schoenen, is nog lang.

P.S.: MVO Nederland heeft een programma om duurzaam ondernemen in de leersector te stimuleren, hier lees je meer over het programma: http://www.mvonederland.nl/dossier/imvo-netwerk-leer.